GS NGUYỄN CHÂU BLOG

HUYỀN THOẠI DÃ TRÀNG

       VÀ THÔNG ÐIỆP THỦY CHUNG

Hầu hết thần thoại, truyền kỳ và cổ tích của các dân tộc đều nói về một thời bình minh của vũ trụ trong đó, muôn loài đều có thể đối thoại và cảm thông nhau vì mọi vật đều có khả năng nghe được tiếng nói của nhau.

Nhờ sự hiểu biết và cảm thông, nên vũ trụ yên lành, vạn vật sống chan hòa bên nhau: không có tranh chấp, không xảy ra đố kỵ dẫn đến tranh chấp…Thời đại hoàng kim này đã dần dần mất đi và... chuyển sang thời đại hắc ám với tất cả những tham hận, si mê, sân mạn và bạo ngược giữa các loài, nhất là loài người...

Thời kỳ này, trong huyền thoại Việt Nam xuất hiện câu chuyện “Dã Tràng.”

Ca dao Việt Nam có câu:

“Dã Tràng xe cát biển Ðông

Nhọc nhằn mà chẳng nên công cán gì!”

CHUYỆN DÃ TRÀNG

Dã Tràng là tên của một người thợ săn. Hằng ngày, Dã Tràng vào rừng săn thú để nuôi sống gia đình.

Một hôm, trên đường đi săn, anh chứng kiến cảnh: một con rắn mái thay da. Trong lúc da mới còn non yếu, con rắn trống lượn quanh để cảnh giác và bảo vệ. Vài hôm sau, cũng nơi đây, Dã Tràng thấy chàng rắn cũng thay vỏ, nhưng chỉ có một mình, không ai chăm sóc hay canh gác... Ði một đoạn, anh ta thấy nàng rắn đang vui vầy ân ái với một chàng rắn khác. Tức giận kẻ bội bạc, Dã Tràng lấy cung tên bắn chết con rắn mái bất nghĩa ấy.

Rắn trống, sau khi bình phục, đã đi tìm vợ. Qua mũi tên trên thân xác rắn vợ, chàng rắn biết được anh thợ săn Dã Tràng đã giết vợ mình. Rắn “bèn” tìm đến nhà của anh thợ săn để trả thù.

Trong khi rắn trống đang rình rập trên mái nhà thì Dã Tràng đang kể lại chuyện phản bội và ngoại tình của rắn mái cùng phản ứng của anh trước sự việc, cho vợ nghe. Dã Tràng lấy chuyện này để nói về sự thiếu thủy chung của rắn mái.

Tình cờ, nghe được hết đầu đuôi câu chuyện, chàng rắn biết được lý do cái chết của vợ. Rắn trống hiểu rằng Dã Tràng đã bắn chết rắn mái vì ý thức thủy chung, vì căm phẫn hành vi phản bội tình cảm; Dã Tràng rất xứng đáng được đền ơn! Rắn trống liền nhả viên ngọc sẵn có trong miệng tặng Dã Tràng.

Viên ngọc này rất kỳ diệu, nếu ngậm vào miệng, con người có thể nghe và hiểu tiếng nói của muôn loài, cảm thông được với vạn vật...

Từ ngày được viên ngọc kỳ diệu ấy, Dã Tràng vô cùng sung sướng vì anh hiểu được tiếng nói của các loài vật chung quanh. Công việc săn bắn nuôi sống của anh trở nên dễ dàng. Hôm đó, anh vừa ra khỏi nhà thì nghe đàn quạ đang kháo nhau về một con nai bị thương đang dẫy dụa chờ chết ở phía tây khu rừng... Dã Tràng chạy đến ngay chỗ đó. Ðúng thật: có một con nai bị thương. Chàng vừa lấy dao định xả thịt nai, thì đàn quạt đã la toáng lên “Của ta, của ta!”

Dã Tràng nhìn lên rồi chỉ vào con nai. Con quạ đầu đàn nói: “Anh lấy thịt, quạ lấy bộ lòng!” Rồi đàn quạ bay đi. Dã Tràng làm theo lời quạ, lấy bộ lòng nai để lên một nạng cây. Ðàn quạ trở về ăn một cách thoải mái...

Từ đó, như đã hợp đồng... quạ bay cao phát giác các con thú, rồi chỉ chỗ cho Dã Tràng đến săn bắt, bộ lòng lúc nào cũng ở trên cây, đàn quạ cứ việc ngao du, bữa ăn đã sẵn sàng khi trở về...

Cho đến một hôm, đàn quạ sau chuyến ngao du trở về chỗ thường lệ để ăn, thì lạ thay chẳng thấy bộ lòng thú nào cả... Sau một hồi tìm kiếm, đàn quạ nghi là Dã Tràng đã bội ước, không dành bộ lòng cho quạ như trước, liền kéo nhau đến nhà kêu, la, mắng nhiếc Dã Tràng...

Nỗi oan không thể phân trần, bầy quạ cứ kêu ầm lên. Bộ lòng dành cho quạ đã bị một kẻ thứ ba ăn hết! Dã Tràng tức giận vì bị nghi oan, lấy một mũi tên bắn lên đàn quạ, con quạ đầu đàn cắp lấy mũi tên và bay đi cùng với lời hăm dọa “sẽ trả thù Dã Tràng.”

Dã Tràng rất đau đớn về sự hiểu lầm này nhưng chẳng biết làm sao?

Ba ngày sau, quan quân bỗng ập đến nhà, vây bắt Dã Tràng về tội đã dùng tên bắt chết người rồi thả trôi sông!

Thì ra quạ đã lấy mũi tên của Dã Tràng cắm vào một xác chết trôi sông để vu oan!

Dã Tràng bị bắt giam ở Huyện chờ ngày dẫn lên kinh xét xử.

Trong thời gian ở huyện, Dã Tràng đã nói với viên cai ngục rằng: “Mười ngày nữa sẽ có lụt lớn,” hỏi làm sao mà biết được, Dã Tràng nói là “Tôi nghe bọn kiến nói với nhau,” Viên cai ngục cho là điên khùng, nhưng sau đó có lụt lớn thiệt.

Thời gian sau, Dã Tràng bị chuyển lên giam tại ngục ở Kinh đô. Tại đây, anh ta đã nói cho cai ngục biết là: “Kho tiền và báu vật của vua đã bị mối ăn sắp sập!” Viên cai ngục nửa tin nửa ngờ, nghĩ rằng tên tội phạm này điên khùng, nhưng ta cứ tâu lên vua, nếu đúng thì mình có công lớn, còn sai thì chỉ tên tội phạm, có mất gì đâu?

Thế là ông ta tâu lên vua. Vua sai quan giám định kiểm tra kho tiền; Sự việc y như lời tâu: kho bị mối gậm sắp sụp đổ. Viên cai ngục chưa kịp mừng công lao thì bị nghi là đã lẻn vào kho nên mới biết có mối mọt ăn!

Do đó, kẹt quá, viên cai ngục liền tâu vua sự thực: sự phát giác ấy là công của tên tội phạm.

Vua cho đòi Dã Tràng lên. Dã Tràng tâu thuật đầu đuôi sự việc và nỗi oan của mình. Ðưa viên ngọc cho vua để làm bằng chứng. Vua ngậm thử và nghe được chim chóc trong Ngự Uyển chuyện trò và tán tỉnh rất lý thú. Vua vui vẻ phong cho Dã Tràng làm thị vệ ở bên cạnh vua...Những lúc rãnh rỗi Vua cùng Dã Tràng đi dạo trong hoàng thành để nghe muôn loài trò chuyện…

Được một thời gian…chán nghe chuyện của các loài vật trên bộ, vua muốn nghe chuyện của các loài thủy tộc trên biển Ðông... Và vua đã ra lệnh đưa vua du hành trên biển...

Hôm ấy... trên đại dương xanh thẳm, vua thích thú nghe các loài tôm cá trò chuyện, bỗng vua bật cười khoái sảng và viên ngọc cảm thông của Dã Tràng đã văng ra rơi xuống nước sâu!

Vua vô cùng tiếc nuối, nhưng người đau xót nhất là Dã Tràng! Biển sâu đã cướp mất ngọc cảm thông, từ đây sẽ không còn khả năng hiểu được vạn vật nữa... Ước vọng cảm thông giữa muôn loài đã tiêu tan. Dã Tràng buồn rầu, tuyệt vọng... Nhà vua thương tình, ra lệnh chở những xe cát lấp biển để... Dã Tràng tìm lại Ngọc quí...

Ngày tháng trôi qua… sự kiên nhẫn xe cát lấp biển để tìm lại ngọc thông cảm của Dã Tràng không đem lại một kết quả cụ thể nào. Biển vẫn vô tình gầm thét...sóng vẫn vô tình cuốn cát đi… và Dã Tràng đã kiệt sức. Anh đã chết...

Sau khi Dã Tràng chết, trên bãi biển bỗng xuất hiện một loài vật nhỏ có hình dạng giống như con cua…nó cứ dùng càng chân vo cát biển thành những hạt tròn tròn như ngọc… Dân gian gọi con vật đó là Dã Tràng vì cho rằng Dã Tràng vì nuối tiếc viên ngọc mà hóa thân thành con vật nhỏ ngày đêm vo tròn cát biển để nhớ về viên ngọc cảm thông…[Con Dã Tràng, dân gian gọi là con Còng hoặc còng còng thuộc chi Ocypode (tức cua ma), bề ngang chỉ có 2 phân rưỡi (2,5 cm).]

Thông điệp của Huyền Thoại Dã Tràng là “Ý Thức Thủy Chung” tức là “Có trước có sau” không bỏ nhau giữa chừng”. Vì ý thức thủy chung, nên Dã Tràng đời đời xe cát biển Ðông!

Nhìn ngắm công lao của những con dã tràng vo tròn cát biển…rồi bị những lớp sóng phủ bờ cuốn đi, các ngư phủ có đầu óc thực dụng đã xót xa cho việc làm vô ích này của Dã Tràng và đã thương cảm rằng:

“Dã Tràng xe cát biển Ðông

Nhọc nhằn mà chẳng nên công cán gì…”

Ý NGHĨA CỦA HUYỀN THOẠI DÃ TRÀNG

Huyền thoại Dã Tràng…câu chuyện chỉ có thế, nhưng sự hóa thân của Dã Tràng trên bờ biển Ðông đã nhắn nhủ điều gì với dân tộc Việt Nam?

Có thoại cho rằng anh thợ săn tên là “Dạ Tràng” nghĩa là “đêm dài” vì anh ta là người tối tăm, ngu dại. Vì ngu dại nên mới nghĩ đến chuyện xe cát lấp biển!

Thật ra, về mặt tư tưởng, huyền thoại Dã Tràng muốn nói lên ước mơ của con người đích thực: đó là ước mơ thông cảm giữa muôn loài và sự thủy chung…cùng lòng nhẫn nại, kiên trì…

Ước mơ này đã đưa đến sự nhẫn nại tìm kiếm... Hết kiếp này sang kiếp khác... Không nguôi lòng thủy chung, chí trung nghĩa.

Hình tượng “Dã Tràng xe cát biển Ðông” phải chăng đã gợi lên hình ảnh cần cù nhẫn nại của một dân tộc nhỏ bé nhưng không sờn lòng, thối chí trước những trở lực lớn lao của thiên nhiên biển cả! Có một dân tộc nhỏ bé trên bờ Thái Bình Dương bao la... một dân tộc mà dù phải trải qua bao nhiêu thiên tai, địch họa vẫn bám giữ đất đai, vẫn tiếp tục dựng lại ước mơ trên vùng đất khổ!

Tìm lại “ngọc cảm thông,” là hành động thủy chung trước sau không thay lòng đổi dạ. Cảm thông là một ước mơ tha thiết của muôn lòng, vì nhân loại đã từng khốn cùng vì hiểu lầm và đố kỵ!

Biển cả hung tợn, ồn ào, phũ phàng đã xuất hiện như một ngăn cách, sóng biển đã dập vùi cả những viên cát tròn của hoài niệm cảm thông!

Hành động giết chết rắn mái là phản ứng của lòng chung thủy bị va chạm.

Tóm lại, từ huyền thoại Dã Tràng ta nhận được những thông điệp sau đây:

1- Ý thức thủy chung trong tình yêu thương vợ chồng không khoan nhượng sự phản bội.

2- Việc làm của Dã Tràng do sự hướng dẫn của lương tâm.

3- Phần thưởng của hành động bảo vệ sự chung thủy là viên ngọc cảm thông.

4- Thú vui vị kỷ của vua quan đã làm mất ngọc cảm thông.

5- Ðức tính kiên trì, nhẫn nại của “Dã Tràng xe cát biển Ðông” đã nói lên lòng trung thành với lý tưởng, dù gian khổ vẫn đeo đuổi.

Tục ngữ Pháp có câu “Thành công không đáng kể, chỉ có cố gắng mới là quan trọng,”(Ce n’est pas le success qui importe, mais l’effort.”). Trung Hoa cũng nhắc rằng: “Thành bại, anh hùng mạc luận” do đó chỉ có ước mơ và lý tưởng mà Dã Tràng đã hóa thân để theo đuổi, thì đó là một giá trị cao quý!

NGUYỄN CHÂU

(Trích: Việt Nam – Quê Hương Huyền Thoại)